Airco maakt geluid als hij uit staat? Dit zijn de oorzaken

Een airco maakt geluid als hij uit staat, en dat is vaker normaal dan je zou denken. Uit op de afstandsbediening betekent zelden uit bij de stroom. De buitenunit blijft meten, beschermt zijn compressor en ontdooit zichzelf in de winter, en de binnenunit droogt na het koelen rustig na. Zeven oorzaken komen het vaakst voor, elk met een eigen geluid, van een zacht geklik tot een bromtoon die je op een stille avond opeens opvalt.

Lastig is dat precies dezelfde geluiden ook bij een echte storing horen. Een tik is onschuldig als hij bij een temperatuurverandering hoort, maar niet als hij elke paar seconden terugkomt. Hoe weet je welk geluid je kunt laten gaan en welk geluid om een monteur vraagt? Dat begint bij wat een airco in stand-by eigenlijk nog doet.

Wat een airco nog doet als hij uit staat

Een uitgeschakelde airco maakt geluid omdat de installatie in stand-by blijft werken: de besturing staat onder spanning, kleppen en relais schakelen, het koudemiddel zoekt na het stoppen zijn evenwicht en bij kou of hitte beschermt de buitenunit zichzelf. De knop op de afstandsbediening zet alleen de regeling in de ruststand. De stroom naar de binnenunit en de buitenunit blijft staan, net als bij een koelkast die even niet koelt.

Dat rusten gebeurt bovendien niet meteen. Volgens de gebruikershandleidingen van Daikin draait de ventilator van de buitenunit na het stoppen nog een halve minuut tot een minuut door om het systeem te beveiligen, afhankelijk van het model. Daarna wacht de regeling: Daikin en Mitsubishi Electric schrijven allebei dat een airco na het stoppen ongeveer drie minuten niet opnieuw start, om de compressor te beschermen. Zet je hem binnen die tijd weer aan, dan hoor je eerst een klik en pas later de compressor.

Zeven oorzaken van geluid bij een uitgeschakelde airconditioning

1. De buitenunit beschermt zijn compressor

Veel buitenunits hebben een klein verwarmingselement rond de compressor, de carterverwarming. Dat houdt de olie in de compressor warm als het buiten koud is, zodat er geen koudemiddel in de olie trekt en de compressor bij de volgende start niet droogloopt. Zo'n element werkt juist als de airco niet draait. Het geeft een zachte brom of een licht getik, ook als je de airco al dagen niet hebt gebruikt.

Bij hitte gebeurt het omgekeerde. Volgens de handleiding van Daikin kan de ventilator van de buitenunit bij een heel hoge buitentemperatuur gaan draaien terwijl de airco niet in gebruik is, ook weer om het systeem te beveiligen.

2. Koudemiddel dat zich nog verdeelt

Zodra de compressor stopt, is de druk in het koudemiddelcircuit nog niet overal gelijk. Het koudemiddel stroomt dan nog even door tot de druk aan beide kanten hetzelfde is. Daikin beschrijft in zijn handleidingen een geluid als stromend water door het koudemiddel, een blazend geluid als de stroomrichting van het koudemiddel omkeert en een klikgeluid van de regelkleppen, nadrukkelijk ook terwijl de unit stilstaat. Dat sissen of borrelen in de eerste minuten na het uitschakelen is dus geen lek.

Heb je een multi split airco, met meerdere binnenunits op één buitenunit, dan kan een binnenunit die uit staat toch warm aanvoelen en een stromend geluid geven. Volgens de handleiding van Mitsubishi Electric blijft er dan een kleine hoeveelheid koudemiddel door die unit stromen zolang een andere unit in dezelfde groep werkt.

3. De ontdooicyclus in de winter

Verwarm je met je airco, dan vriest de buitenunit bij kou en vochtige lucht langzaam dicht. De airco keert daarom af en toe het proces kort om en ontdooit de buitenunit. De binnenventilator stopt intussen, zodat het binnen lijkt alsof de airco uit staat. Buiten hoor je in die minuten een fluitend of sissend geluid van het koudemiddel en zie je soms stoom van de buitenunit komen. Daikin geeft daar in zijn handleiding vier tot twaalf minuten voor op; Mitsubishi Electric houdt het op hooguit tien minuten. Hoe het verwarmen zelf werkt, staat uitgelegd bij koelen én verwarmen met een airco.

4. De binnenunit droogt zichzelf

Na het koelen is de warmtewisselaar in de binnenunit nat. Blijft dat vocht staan, dan krijg je schimmel en een muffe geur. Sommige airco's laten de ventilator daarom na het uitschakelen nog een tijd draaien. LG noemt die functie Auto Clean en schrijft op zijn supportpagina dat de ventilator automatisch een bepaalde tijd blijft draaien om vocht binnenin te drogen, en raadt aan die functie aan te laten. Je hoort dan een zacht geruis uit een binnenunit die volgens de afstandsbediening uit is.

5. Kunststof dat krimpt en uitzet

De kast van de binnenunit is van kunststof en de warmtewisselaar erachter wordt warm of koud. Na het stoppen trekt alles weer naar kamertemperatuur, en dat hoor je. In de handleiding van Daikin staat het letterlijk zo: een tikkend geluid door het lichtjes uitzetten of krimpen van de kast en het frame als gevolg van de veranderende temperatuur. Het valt het meest op in de eerste minuten na het uitschakelen en na het verwarmen, als het temperatuurverschil het grootst is.

6. De condenspomp

Kan het condenswater niet op eigen kracht naar een afvoer lopen, dan zit er een condenspomp bij de binnenunit of in de leiding. Volgens de technische bladen van Aspen Pumps schakelt zo'n pomp via een vlotterschakelaar: hij start pas als er genoeg water in het reservoir staat. Druppelt er na het uitschakelen nog condens na, dan slaat de pomp dus nog een keer kort aan. Dat zoemen of slurpen van een paar seconden is normaal. Blijft de pomp lopen of gorgelt hij lang door, dan zit de vlotter vaak vast door vuil.

7. Wind, beugels en leidingen

De laatste groep geluiden komt niet van de techniek zelf. Wind kan de ventilator van een stilstaande buitenunit langzaam laten draaien of een los paneel laten klapperen. Een buitenunit die een gevel, een balkonhek of een dakrand raakt, geeft zelfs de kleine trilling van een relais of verwarmingselement door aan het hele huis. Koudemiddelleidingen die tegen de muur liggen, tikken bij elke temperatuurverandering. Een installateur zet de buitenunit daarom op dempende voeten of een beugel met rubbers en bevestigt de leidingen vrij van de muur. Wie een nieuwe airco laat plaatsen doet er goed aan daar bij de schouw naar te vragen.

Welke geluiden normaal zijn en welke niet

Normaal zijn de geluiden die bij de functies hierboven horen en die vanzelf stoppen: een enkele klik bij starten en stoppen, een zacht stromen of borrelen in de minuten na het uitschakelen, tikken bij temperatuurverandering, een ventilator die kort nadraait en een fluittoon tijdens het ontdooien. Daikin noemt die in zijn handleidingen letterlijk symptomen die geen storingen van het systeem zijn.

Anders wordt het als een geluid aanhoudt of erger wordt. Het kenniscentrum van Daikin Middle East and Africa beschrijft welke geluiden aandacht vragen:

• Herhaald klikken tijdens bedrijf: kan wijzen op een elektrisch probleem of een probleem met de regeling, zeker als de airco wel klikt maar niet gaat koelen.
• Brommen dat aanhoudt en luider wordt: losse bedrading, een verzwakte condensator of vuil in de buitenunit.
• Ratelen: iets zit los, of er liggen bladeren, takjes of steentjes in de buitenunit die bij het draaien gaan bewegen.
• Scherp en aanhoudend sissen: een koudemiddellek, anders dan het zachte sissen van een paar minuten na het stoppen.
• Bonken of kloppen: een los onderdeel in de compressor of de ventilator; hoe langer dit doorgaat, hoe groter de kans op schade.
• Piepen of gieren: versleten lagers in de ventilatormotor.

Het verschil zit in het patroon: een geluid dat bij een moment hoort en daarna verdwijnt is stand-by, een geluid dat de hele avond doorgaat of samengaat met minder koelen niet. Hoeveel geluid een airco in bedrijf hoort te maken en wat de regels daarover zeggen, lees je bij het geluidsniveau van een airco.

Dit kun je zelf controleren

Voordat je belt, kun je het geluid in een paar stappen inkaderen:

1. Noteer wanneer het gebeurt. Direct na het uitzetten, alleen bij vorst, alleen op hete dagen of de hele nacht door? Het moment verraadt meestal de functie.
2. Bepaal waar het vandaan komt. Tikken en nadraaien komen van binnen, brommen en ventilatorgeluid van buiten.
3. Kijk rond de buitenunit. Haal bladeren en takjes weg, controleer of een paneel los zit en of de unit of een leiding de gevel of het hek raakt. Maak de unit zelf niet open.
4. Kijk naar de binnenunit. Zit het frontpaneel goed dicht, zijn de filters schoon en loopt het condenswater weg?
5. Let op het lampje. Knippert het bedrijfslampje of toont de afstandsbediening een code, dan is het een storing en geen stand-bygeluid.
6. Neem het op. Een filmpje met geluid van een halve minuut helpt een monteur bij de diagnose.

Wil je het echt stil hebben in een kamer die je een seizoen niet gebruikt, dan kun je de stroomonderbreker van de airco uitzetten. Daikin adviseert in dat geval eerst een paar uur de ventilatorstand te draaien om de binnenkant te drogen. Doe dat alleen bij een lange stilstand, want de beveiligingen van de buitenunit werken dan ook niet meer.

Wanneer bel je een installateur?

Bel als een geluid na je eigen controle blijft, luider wordt of van karakter verandert, en altijd bij een foutcode, water uit de binnenunit of een airco die duidelijk minder koelt of verwarmt. Het kenniscentrum van Daikin zegt het simpel: zodra een geluid aanhoudt of merkbaar erger wordt, is een beoordeling door een vakman de veiligste weg. Een monteur meet de druk in het circuit en controleert de ventilatormotor, de montage en de compressor.

Veel van deze geluiden komen aan het licht bij een onderhoudsbeurt, nog voordat ze een storing worden. Bij het onderhoud van je airco reinigt de monteur de airco volledig, inspecteert hij de buitenunit en controleert hij het koudemiddelniveau. Een vastzittende vlotter, een losse beugel of een beginnend lek valt dan op terwijl het nog klein is.

Conclusie

Een airco die geluid maakt als hij uit staat, doet meestal zijn werk in stand-by: de buitenunit houdt de compressor warm of koel, het koudemiddel komt na het stoppen tot rust, de kast tikt bij het afkoelen en bij vorst ontdooit de buitenunit een paar minuten. Zulke geluiden zijn gebonden aan een moment en stoppen vanzelf. Houdt een brom, ratel of scherp gesis aan, dan hoort het er niet bij. Twijfel je over het geluid van je eigen airco? Plan een gratis adviesgesprek en we kijken met je mee.